4 Mart 2016 Cuma

Yeni Başlayanlar İçin Kuzey Işıkları Rehberi

Martın kapıdan baktırıp, kazma kürek yaktırdığı için dışarı çıkma planlarımı iptal edip bir süredir yazmayı planladığım Kuzey Işıkları rehberimi hazırlamak için bilgisayar başına oturdum. Bu yazıyı bir bilgilendirme olarak yazmak istedim ve soru-cevap olarak hazırladım. Başka sorularınızı yorum olarak bırakırsanız en kısa zamanda cevaplayacağım. Ben bu işin ustası değilim. Deneyimlerimden yola çıkarak kuzey ışıkları uğruna binlerce lira harcayıp, sonunda "Hayaller kuzey ışıkları, gerçekler kar fırtınası" olmasın diye paylaşayım dedim.


  1. Kutup ışıkları nasıl oluşur? Wikipedia'yı açın, gayet bilgilendirici bir yazı var, mutlaka okuyun.
  2. Neden Güney değil de Kuzey Kutbu'na gitmeliyim? Güney kutbunda da güney ışıkları adı altında bu aktiviteler var, ancaaaak... Hadi paranız bu seyahate yetti ve gitmek için ne lazımsa sağladınız, bir şekilde Antartika'ya ulaştınız diyelim... -70 dereceden bahsediyoruz, buz kalınlığı da 4500 metre. "Buzdağı" ismini havalı dursun diye koymamışlar.
  3. Kuzey Işıklarını görmek için ne lazım? Öncelikle aurora aktivitesi, sonra açık bir gökyüzü şöyle bol yıldızlısından, en son da karanlık. 
  4. Karanlık için ne yapmalı? Sondan başladım çünkü bunların içinde insanoğlunun yönetebileceği tek şey karanlık. Araçlara atlayıp, hiçliğin ortasına gidin. Şehir ışıklarının kirliliği olmasın. Bir de kalkıp kuzey kutup dairesinin gidebildiğiniz kadar kuzeyine gidin ki geceler olabildiğince uzun olsun, kuzey yarım küre olabildiğince karanlığa gömülsün ve sizin de kuzey ışıklarını görme şansınız artsın.
  5. Açık gökyüzünü nasıl bulurum? Gittiğiniz yerde hayatınızda görmediğiniz kadar yıldız görüyorsanız; ilkokulda gökyüzüne bakıp bir türlü göremediğiniz büyük ayı, küçük ayı kabak gibi ortadaysa; ergenlikte izlediğiniz aşk filmlerindeki kahramanlarımız tam öpüşürken kayan yıldız, orada 5 dakikada bir kayıyorsa (ve bunun çok sık olan hiç de büyütülecek bir olay olmadığını anladıysanız) ışıkları beklemek için doğru yerdesiniz. Ben Finlandiya'da hayatımda görmediğim kadar yıldız gördüm, hatta yıldızdan gökyüzü görünmüyordu desem abartmış olmam. Normal hava durumu uygulamalarından ve internet sitelerinden o gün bulunduğunuz yerde ve çevre şehirlerde hava nasıl bakabilirsiniz. Ancak hava tahmininin, tahmin olduğunu da aklınızdan çıkarmayın.
  6. Aktiviteyi tahmin edebilir miyim? Aurora tahmin uygulamaları ve iyi bir kaç internet sitesi var. Tabi ki de hava durumu tahminlerinin bile o kadar yatırıma rağmen nasıl anlık değiştiğini düşünürseniz, aurora tahminlerinin de doğruluğuna gözünüz kapalı güvenemezsiniz. Ancak uygulamalar ve internet siteleri size ışıkların aktivite derecesinin tahminini veriyor. Ben IOS kullanıyorum ve uygulama olarak TINAC Inc'in Aurora Forecast'i çok iyiydi, internet sitesi olarak ise www.aurora-service.eu'ten memnun kaldık. Sizin de deneyimleyip memnun kaldığınız uygulama yada site varsa yorumlara yazın ki herkes nasiplensin. 
  7. KP Index nedir? Eğer fizikçi falan değilseniz ilk bu uygulamaları veya internet sitelerini açtığınızda yazan verilerin anlamını çözmeniz biraz zor. Ben size kısaca özet geçeyim. Aktiviteler 0-9 arası, derecesine göre rakamlandırılıyor. Buna KP deniyor. KP=0 en düşük, 9 ise en yüksek. Bu dereceyi ayrıca aurora çemberinin çapı gibi de düşünebilirseniz. KP Index 3 ve 4 dereceleri görüyorsanız anlayın ki baya şanslısınız ve yoğun ve hareketli auroraları görebilirsiniz.
  8. KP Index başka neye etki ediyor? Bu dereceleri aslında kuzey kutup dairesini çevreleyen aurora çemberin çapı gibi de düşünebilirsiniz. Çünkü derece arttıkça aktivitenin oluştuğu çember büyüyor ve İngiltere, Almanya ve Hollanda'dan bile görülüyor. Ancak ışıkların bu seviyelere çıkması çok nadir görülen durumlar ve aktivitenin gücünü kaybederek aşağılara doğru indiğini düşünürseniz, kuzey kutup dairesi içinde ışıklar çılgınlar gibi dans ederken, bu ülkelerde ise silik bir yeşillik görürsünüz. Tam tersini düşünürsek de ne kadar kuzeyde olursanız, aktivite derecesi düşük bile olsa görme ihtimaliniz olur. 
  9. Kuzey Işıkları'nı görmek için en ideal yerler nereler? Kuzey kutup dairesi içinde kalan yerlerde Kuzey Işıkları'nı görme ihtimaliniz yüksek. İsveç, Norveç, Finlandiya, İzlanda ve daha uzaklara gitmek isterseniz Alaska, Kanada ve Rusya'dan kuzey ışıklarını görebilirsiniz. Norveç'te Tromso, İsveç'te Kiruna, Finlandiya'da ise İvalo Havaalanı'ndan ulaşabileceğiniz Saariselka şehirleri kuzey ışıkları geziniz için doğru adresler. Ayrıca Finlandiya'da Noel Baba'nın köyü olarak da geçen Rovaniemi de çocuklu aileler için seçenek olabilir ancak bu köyün daha güneyde olduğu aklınızda olsun ve 8.maddede anlattığım sebeplerden dolayı görmek için KP Index 3'e ihtiyacınız var. Mesela Tromso baya kuzeyde olduğundan KP Index 2 hatta 1 iken bile görme şansınız varken, İzlanda'nın güneyinde KP Index 3'e ihtiyacınız var.
  10. Kuzey Işıkları ne zaman görünür? Kuzey Işıkları tüm yıl boyunca var ancak kutuplara doğru gidildikçe yazları 24 saate varan gündüzler yaşandığından yaz aylarında ışıkları görmek mümkün değil. Bu nedenle eylülden nisana kadar kuzey ışıklarını görebilirsiniz. Gecelerin uzun olması nedeni ile Aralık ve Ocak en çok tercih edilen aylar. Şu noktaya da değinmek istiyorum, ekinoks zamanları (23 Eylül ve 21 Mart) aktivitenin en yüksek olduğu zamanlar. Bu nedenle Ekim ve Mart aylarında inanılmaz manzaralar görme şansınız artıyor. Ancak Norveç'teki rehberimizden öğrendiğim kadarıyla dağlar ve dik yamaçlardaki karlar Mart ayında erimeye başladığından yollar çok tehlikeli oluyormuş ve gezilerin çoğunu iptal ediyorlarmış.
  11. Kuzey Işıkları nasıl fotoğraflanır? 
    • Makine ve lens: DSLR makine şart. Öyle telefonlarla falan çekmek biraz hayal. Lens olarak ise ne kadar geniş açı o kadar iyi ve eğer sabit lens kullanırsanız diyaframı daha çok açılabileceği için daha iyi olacaktır.
    • Pil ve hafıza kartı: Makinemizin pilini tam dolduruyoruz çünkü -20 derecelerde makinemizin pili daha hızlı tükeniyor. Fotoğrafları RAW formatında çekiyoruz, bu formatta kartımızda daha çok yer kapladığı için hafıza kartınız boş olsun. 
    • Tripod: Uzun pozlama yapılacağı için tripod da şart. Hava şartlarının çetin olduğunu unutmayın ve rüzgara dayanıklı bir tripod kullanmaya çalışın. Ona rağmen rüzgar yüzünden bazı gecelerde çektiğiniz fotoğraflarınızın net olmadığını görüp üzüleceksiniz.
    • White Balance ve odak: Fotoğrafları RAW çekeceğiniz için WB'yi sonradan photoshopta değiştirebilirsiniz. Bir de nasıl bir gökyüzü fotoğraflamak istediğinize göre de WB ayarınızı yapmanız daha iyi olacaktır. Lensinizin odağını sonsuza ayarlamalısınız.
    • Diyafram: Düşürebildiğiniz kadar düşürün. Bu nedenle sabit lensiniz varsa daha iyi olacaktır. 
    • Enstantane: 5-20 saniye arasında bir kaç poz çekip deneyin. Eğer auroralar çok hareketliyse çok uzun pozlamada sadece yemyeşil bir gökyüzü elde edesiniz ancak 5-10 saniye pozlarsanız ışıkların hareketleri daha belirgin görünecektir. Ama çok hareketli ve yoğun aurora yoksa uzun pozlamalarda daha belirgin aurora elde edebilirsiniz.
    • ISO: Makinenizi 1000-1600 iso değerleri arasında deneyin. Ancak unutmayın ISO arttıkça fotoğraftaki kumlanma artacaktır.
  12. Hangi turu tercih etmeli? Biz Tromso'da kuzey ışıkları turunu Arctic Explorers ile yaptık. Katılacağınız turun az kişiyle yapılıp, havanın bulutsuz olması için Finlandiya'ya bile gidebilecek küçük minibüslerle yapılıyor olduğuna dikkat edin. Bu turların ortalama 6 saat sürdüğünü ve soğukta turların verdiği kıyafetlere muhtaçsınız. Ama ayaklarınız için Tromso yazımda bahsettiğim ayak ısıtıcılarından mutlaka yapıştırın. Turlar genelde tripod da sağlıyor bu yüzden taşımak zorunda kalmıyorsunuz. 
Sizlerin de ekleyeceğiniz bir şeyler olursa yorumlarınızı bekliyorum.

24 yorum
  1. Mutlaka gormek istedigim doga olayi. Umarim zaman bulabilirim. Paylasim icin tesekkurler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Şimdiden iyi şanslar, umarım hava da aktivite de güzel olur gittiğinizde.

      Sil
    2. Katildiginiz turu,gitmeden once mi ayarladiniz,nasil ayarladiniz?
      Ne kadar ucret verdiniz?
      Tesekkurler.

      Sil
    3. Merhaba Yasemin. Turunuzu ozellikle haftasonu icin planliyorsaniz onceden ayarlamanizi tavsiye ederim, kucuk iyi turlarda yer kalmayabilir. Ama sansiniza hava aciksa ve aktivite fazlaysa herhangi bir tur ile de kuzey isiklarini gorebilirsiniz. Tromso'ya gittiginizde turist ofisine ugrarsaniz baya yardimci oluyorlar. Guncel fiyatlar icin 12. soruda verdigim linke tiklayarak, bizim katildigimiz tur sirketinin fiyatlarini gorebilirsin. Mail ile iletisim kurabilirsin, hatirladigim kadariyla kredikarti ile odeme yapmistik.

      Sil
  2. Merhabalar, öncelikle blogunuzu yeni keşfettim ve çok beğendim, neredeyse merak ettiğim her sorunun cevabı var :) Ben bir kaç aylığına değişim öğrencisi olarak Amsterdam'da kalıyorum ve kasım ayında İzlanda'ya gidip kuzey ışıklarını görmeyi planlıyorum. Bir kaç arkadaş giderek araba kiralayıp daha uygun ve rahat bir seyahat yapmayı düşünüyoruz. Yazdıklarınızı daha da detaylı araştıracağım, umarım geç olmadan planlayabilir ve gidebiliriz :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba. Hosgeldin Amsterdam'a. Izlanda icin bence oitheblog.com ziyaret et. Detayli ve guzel Izlanda yazilari var. Iyi eglenceler.

      Sil
  3. Merhabalar
    Bloğunuzu ve özellikle bu yazınızı çok beğendim. Benim sorum acaba bir yaşındaki oğlum ve eşimle bu Seyahati yapmak çok mu Zor olur

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba, öncelikle benim çocuğum olmadığı için kesin bir şey söylemek istemiyorum. Size nasıl bir gezi olduğunu söyleyim siz karar verin. -20, -30 derece kadar soğukta, dışarda 2-3 saat durup kuzey ışıklarının görünmesini bekliyorsunuz. Hemen görünürse de izlemek için yine bir o kadar bekliyorsunuz. Ayrıca görmek için havanın açık olduğu yerlere götürüyor rehber ve bu yolculuk bazen tek yön 3 saat sürebiliyor.

      Sil
  4. Merhabalar,

    Yazınızı çok beğendim. Keyifle okudum. Ellerinize sağlık. Biz de bir ay sonra Tromso'da olacağımız için yazınızdan epey faydalandım. Ancak aklımda hala bazı sorular var. Biz Kuzey Işıkları turu için "aurora excursion" firmasını düşündük.

    Kuzey ışıklarını canon 7d mark 2 ile fotoğraflamayı düşünüyorum. Sizce giderken yanıma yedek batarya, tripot ve uzaktan kumanda almam gerekir mi? Gerçi tur firması tripot sağlayacaklarını yazmışlar. Ama gene de emin olamadım.

    Bu arada tavsiyeniz üzerine ayak ısıtıcısı da aldım :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Selam, ekinoks zamanına yakın tarihlerde gideceğiniz için hava açık olursa harika aktivite olacağına eminim, şimdiden iyi eğlenceler :)

      Eğer firma büyük otobüslerle tur yapmıyorsa eminim ki iyidir, ama 8-10 kişilikten büyük araçlarla yapıyorlarsa başka tur firmalarına da bir göz atın derim.

      Uzaktan kumandanın pili dayanır mı, bilemedim. Ben makinenin düğmesine basıyordum ama fotoğrafı bir kaç saniye sonra çekiyordu o nedenle sorun olmadı, titreme daha çok rüzgardan olmuştu. Tripod taşıma bence, firmalar bir sürü getiriyorlar. Ben tek pille gittim, şarjımı aldım. Her gün turdan sonra şarj ettim ve hiç sıkıntı çekmedim. Yeni piller daha iyi, tim gece dayanıyor dedi bize tur rehberi. Eğer bütçen varsa almaktan zarar çıkmaz tabi ama bütçen yoksa çok zorlama derim zaten bir bira 15 eur, bir ana yemek 40 eur civarıydı :)

      Sil
    2. Tur firmasına baktım 2-15 kişi arasında götürüyorlarmış. Tripot taşımak benim de gözümde büyüyor cidden.

      Tavsiyeler için teşekkür ederim :)

      Sil
    3. Tekrar merhaba Beliz Hanım. Öncelikle tavsiyeler için çok teşekkürler. Özellikle ayak ısıtıcısı hayatımızı kurtardı :) Benim Tromso gezi notlarıma göz atmak isterseniz: http://kenteskizleri.blogspot.com.tr/2017/04/tromso.html
      Bu arada yazımda sizden de bahsetmeden geçemedim :)

      Sil
    4. Selam Basak cok sevindim yazimin birilerinin isine yaramasina. Su an Toskana turundayim :) eve gecince mutlaka okuyacagim! Instagramda fotolarini gordum, harikalar! Lutfen baska yazilarinin linklerini de paylasmaktan cekinme.

      Sil
  5. Kiruna'ya gittim. Malesef göremedim. İlk gece hava açık olmasına rağmen aktivite gerçekleşmedi. İkinci gece de hava kapalıydı kar yağışı vardı. Tamamiyle şans işi. 1 gün kalıp goredebılırsınız 10 gün kalıp goremeyedebılırsınız.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Selam çok doğru. O nedenle kısa tatil planlamamak lazım bence en az 4-5 gece planlanmalı.

      Sil
  6. teşekkürler ben izlanda tarafından düşünüyorum sizce en iyi nokta neresi.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Selam. 9 numaralı maddede sorunun cevabını vermeye çalıştım. Ancak doğa bu ve garantisi yok.

      Sil
  7. Gideceğimiz bölgede kuzey ışıklarını izlemek için uygun tarihleri bulabileceğimiz bir site, takvim gibi şeyler var mı ?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 6 numaralı maddede kısa vadeli tahminlerin sitesini bulabilirsin. Uzun vadeli tahmin günümüzde mümkün değil.

      Sil
  8. Nasıl bir his onları izlemek ne hissettiriyor ?

    YanıtlaSil
  9. Öncelikle merhaba çok güzel ve bilgilendirici bir yazı olmuş ama merakettiğim birşey var nasıl hissettiriyor ? görmüş biri olarak size ne hissettirdiğini merakettim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Gormek cok kolay degil, hele bizim gibi sansina kapali bir havada ve aktivitenin az oldugu bir zamanda gitmissen... O yuzden ben gorunce dunya para doktugum gezinin bosa gitmedigini dusunup sevindim. Belki 4-5 seviyelerinde aktivite gorenlere yonlendirsen sorunu istedigin gibi bir cevap bulabilirsin :)

      Sil
  10. 18-20 Mayıs gibi gidilse isveçden kiruna bölgesinden görmek mümkün olur mu. Yoksa gitmeye hiç niyetlenmesek mi

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Selam öncelikle doğa bu yüzde yüz konuşamam. Bence niyetlenmeyin çünkü geceler çok kısa olduğu için görme şansınız çok az, harcayacağınız zaman ve paranıza değmeyeceğini düşünüyorum. Yine de İsveç'te iyi eğlenceler :)

      Sil